UCHWAŁA Nr IV/20/2002

RADY POWIATU ŻUROMIŃSKIEGO

z dnia 30 grudnia 2002 roku

w sprawie: przyjęcia programu działań na rzecz osób niepełnosprawnych w powiecie żuromińskim w
                  latach 2002-2006.

 

    Na podstawie art. 12 pkt 11 ustawy z dnia 5 czerwca 1998r. o samorządzie powiatowym (Dz. U z 2001r. Nr 142, poz. 1592 z późn.zm.) oraz art. 35a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz. 776 z późn.zm.) Rada Powiatu uchwala, co następuje:

§ 1

Przyjmuje program działań na rzecz osób niepełnosprawnych w powiecie żuromińskim w latach 2002-2006 w brzmieniu załącznika do uchwały.

§ 2

Wykonanie uchwały powierza się Zarządowi Powiatu.

§ 3

Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.

 

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    Przewodniczący Rady 

                                                                                                                                                            Powiatu Żuromińskiego

                                                                                                                                                     Grzegorz Aleksander Wesołowski

 

Załącznik do uchwały Nr IV/20/2002
Rady Powiatu Żuromińskiego
z dnia 30 grudnia 2002r.

Program działań na rzecz
osób niepełnosprawnych
w powiecie żuromińskim
w latach 2002 - 2006

          SPIS TREŚCI

I. Idea opracowania programu działań na rzecz osób niepełnosprawnych.

II.
Informacja o instytucjach i organizacjach działających na rzecz osób
     niepełnosprawnych na terenie powiatu żuromińskiego. Przedmiot, podmiot, cele
     programu oraz zakres przestrzenny.

III.
Potrzeby osób niepełnosprawnych.

IV. Program działań na rzecz osób niepełnosprawnych. Realizacja niepełnosprawnych.
      Cele do realizacji.

V. Podsumowanie.

 I. Idea opracowania programu działania na rzecz osób niepełnosprawnych

   
System rehabilitacji zawodowej i społecznej nie jest w naszym kraju kompletny i spójny. Istotne luki i niekonsekwencje powodują, że wiele osób jest spychanych na dalekie peryferie życia społecznego. Brak sprawnego spójnego systemu pomocy osobom niepełnosprawnym sprawia często, że te osoby stają się beneficjantami pomocy społecznej i biorcami rent inwalidzkich.
   
Reforma administracyjna kraju, konieczność reorganizacji dotychczasowej sieci wszystkich podmiotów zajmujących się tą dziedziną życia społecznego niesie za sobą potrzebę stworzenia nowych, skoordynowanych i bardziej efektywnych działań o zasięgu powiatowym. Działaniom takim wychodzą naprzeciw, z jednej strony Karta Praw Osób Niepełnosprawnych i przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm.), z drugiej zaś decentralizacja i zmiana polityki finansowej Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.
   
Celem programu jest stworzenie nowoczesnego systemu wsparcia osób niepełnosprawnych i ich rodzin, który umożliwi prowadzenie szerokich działań edukacyjnych, rehabilitacyjnych i leczniczych. Budowa systemu wsparcia osób niepełnosprawnych odbywać się powinna kompleksowo, przy czynnym udziale wszystkich istniejących na terenie powiatu podmiotów zajmujących się tą problematyką. Dzięki temu będzie można w pełni wykorzystać ich potencjał i możliwości, a jednocześnie posiadać kompletną informację. Do skutecznej realizacji zamierzonych celów niezbędna będzie współpraca władz powiatowych, gminnych, organizacji pozarządowych oraz innych instytucji działających na rzecz osób niepełnosprawnych, mogących wspierać program merytorycznie i finansowo.
   
Przy opracowaniu niniejszego programu jako wykładnią prawną posługiwano się następującymi aktami prawnymi:
       
- ustawą z 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U.123, poz.776 ze zm.); (1)
       
-
ustawą z 24 lipca 1998 roku o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej (Dz.U. Nr 106 ze zm.); (2)
        -
ustawą z 14 grudnia 1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( Dz. U. z 2001r. Nr 6, poz. 56 z późn. zm.); (3)
        -
ustawą z 5 czerwca 1998 roku o samorządzie powiatowym ( Dz.U. z 2001r. Nr 142 poz.1592 z późn. zm.); (4)
        - ustawą z 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64 poz. 98 ze zm.); (5)
        -
Kartą Praw Osób Niepełnosprawnych – uchwała Sejmu RP; (6)
Stworzenie pięcioletniego programu działań na rzecz osób niepełnosprawnych w powiecie żuromińskim na lata 2002-2006 jest rzeczą trudną, gdyż powyższe akty prawne są aktualnie przedmiotem prac Sejmu RP, który najprawdopodobniej będzie je nowelizował. Jeszcze z końcem 2002 roku będzie prawdopodobnie nowelizowana ustawa (1). Nowelizacja ta dotyczy również nowego podziału zadań między samorządem powiatowym i wojewódzkim. Dla powiatu żuromińskiego może to oznaczać konieczność nowelizacji przedstawionego programu wraz ze zmianami prawa obowiązującego w Polsce.
Powiat żuromiński niniejszym przedstawia „Program działania na lata 2002- 2006 na rzecz osób niepełnosprawnych” ze szczególnym uwzględnieniem działań w 2003 roku. W programie tym uwzględniono temat każdego zadania, nadzór i odpowiedzialność za jego realizację, termin realizacji i sposoby jego finansowania. Dotyczy to zadań kontynuowanych z lat poprzednich i zadań nowych.
W „Programie” starano się uwzględnić także fakt, że w latach 2002 – 2003 będzie można korzystać z funduszy przedakcesyjnych Unii Europejskiej , a od 2004 roku Polska jako członek Unii Europejskiej będzie mogła korzystać z funduszy Unii. Przewidywanym dysponentem środków pomocowych ma być samorząd wojewódzki i dlatego wydaje się, że ścisła współpraca w przedmiotowym temacie z Mazowieckim Centrum Polityki Społecznej jest konieczna. Odnośnie działań powiatu w zakresie możliwości korzystania z zagranicznych środków pomocowych korzystano z „Sektorowego Programu Operacyjnego Rozwoju Zasobów Ludzkich” opracowania wydanego przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej w czerwcu 2002 roku.
W 2002 roku udostępnione zostaną informacje ze spisu powszechnego, które także pozwolą na większą precyzję diagnozy sytuacji osób niepełnosprawnych w powiecie jak i na skuteczne formy przeciwdziałaniu skutkom niepełnosprawności. Na dziś informacje o populacji niepełnosprawnych w powiecie dostępne są wyłącznie poprzez Zespół ds. Orzekania, Powiatowy Urząd Pracy i poprzez informacje z Ośrodków Pomocy Społecznej.
 
II. Informacja o instytucjach i organizacjach działających na rzecz osób 
      niepełnosprawnych na terenie powiatu żuromińskiego. Przedmiot, podmiot, cele 
      programu oraz zakres przestrzenny.

PRZEDMIOT PROGRAMU:

Za przedmiot uznaje się problemy osób niepełnosprawnych  w społeczności lokalnej oraz możliwości ich rozwiązywania.

PODMIOT PROGRAMU:

Podmiotem programu jest powiat żuromiński w granicach administracyjnych z 1999 roku. Położony on jest w Polsce środkowej, w północnej części województwa mazowieckiego. Obejmuje obszar 805 km zamieszkany jest przez 42.267 tys. mieszkańców, z czego 10.175 tys. to ludność miejska. W skład powiatu wchodzi 6 gmin: Żuromin, Bieżuń, Kuczbork, Lutowin, Siemiątkowo Koziebrockie, Lubowidz.
Głównymi atutami powiatu są możliwości związane z rozwojem rolnictwa, turystyki i przyjaznego środowisku przemysłu.

CELE PROGRAMU:

Celem niniejszego programu jest dalsze sprecyzowanie liczby osób niepełnosprawnych, wielkości i skali problemów z jakimi spotykają się niepełnosprawni oraz możliwości i sposoby rozwiązywania tych problemów. Celem pragmatycznym jest stworzenie systemu rehabilitacji kompleksowej w Powiecie.

METODY BADAŃ:

W niniejszym programie
zastosowano szereg różnorodnych metod badawczych, zarówno teoretycznych jak i terenowych. W zakresie badań terenowych ujęto zarówno wywiady, które posłużyły jako źródło informacji przy opracowaniu diagnozy sytuacji osób niepełnosprawnych, jak też i wizytacje obecnie istniejącej bazy świadczącej usługi dla osób niepełnosprawnych. Wywiady te prowadzono w Urzędach Miasta i Gmin Powiatu, w instytucjach zajmujących się obsługą osób niepełnosprawnych (PUP, Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna, Ośrodki Opieki Społecznej, szkoły).
Materiały źródłowe i i ch ocena:

Materiały, które posłużyły do opracowania niniejszego programu, a wcześniej diagnozy sytuacji osób niepełnosprawnych tak w odniesieniu ilościowym jak i jakościowym są efektem pracy wielu osób. W podrozdziale dotyczącym infrastruktury społecznej przedstawione dane pochodzą z Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie i dotyczą m.in. liczby osób korzystających z turnusów rehabilitacyjnych, z programów celowych, jak też i liczby usuniętych barier w komunikowaniu się, barier architektonicznych i urbanistycznych. Do stworzenia programu posłużyły także dane otrzymane z Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej oraz Miejskich i Gminnych Ośrodków Pomocy Społecznej funkcjonujących na terenie powiatu.
Z kolei
dane dotyczące liczby bezrobotnych osób niepełnosprawnych, osób niepełnosprawnych poszukujących pracy i pozostających bez zatrudnienia oraz ich aktywności zawodowej pochodzą z Powiatowego Urzędu Pracy w Żurominie.
Wiele
informacji udało się zdobyć dzięki uprzejmości poszczególnych gmin powiatu żuromińskiego i z informacji lokalnej prasy.
Wszystkie
powyższe dane posłużyły do przedstawienia diagnozy osób niepełnosprawnych z terenu powiatu żuromińskiego. Warto jednak podkreślić, że są to dane szacunkowe. Nasuwa się w związku z tym wniosek, o konieczności budowy dokładnej bazy informacyjnej dotyczącej jakościowego i ilościowego stanu osób niepełnosprawnych w powiecie.
Pomoc
w tym względzie przyniosą wyniki spisu powszechnego.
Powiatowe
Centrum Pomocy Rodzinie w Żurominie
   
Celem działania Centrum jest realizacja zadań powiatu w zakresie pomocy społecznej, rehabilitacji zawodowej i społecznej, a także inspirowanie, nadzorowanie i koordynowanie działań jednostek zespolonej administracji powiatowej.
   
W zakresie zadań finansowych z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych Centrum realizuje:
    -
zwrot kosztów poniesionych w związku z organizacją nowych lub przystosowaniem 
      istniej
ących stanowisk pracy dla osób niepełnosprawnych
   
- zwrot kosztów pracodawcom związanych z wynagrodzeniem wypłacanym osobom 
      niepe
łnosprawnym oraz składek na ubezpieczenie społeczne
   
- udzielanie pożyczek na rozpoczęcie własnej działalności gospodarczej lub rolniczej
   
- umarzanie pożyczek udzielanych osobom niepełnosprawnym na prowadzenie działalności 
      gospodarczej
    - dofinansowanie do wysokości 50% oprocentowania kredytu bankowego na kontynuowanie 
      dzia
łalności gospodarczej lub rolniczej
    - finansowanie w części lub całości kosztów tworzenia i działania warsztatów terapii 
      zaj
ęciowej
    - dofinansowanie uczestnictwa osób niepełnosprawnych i ich opiekunów w turnusach 
       rehabilitacyjnych
   
- dofinansowanie sportu, kultury, rekreacji i turystyki osób niepełnosprawnych
   
- dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych, urbanistycznych, transportowych, w 
       komunikowaniu si
ę i technicznych na wniosek osoby indywidualnej niepełnosprawnej lub 
       instytucji
   
- dofinansowanie zaopatrzenia w sprzęt rehabilitacyjny, przedmioty ortopedyczne i środki 
      pomocnicze przyznawane osobom niepe
łnosprawnym na podstawie odrębnych przepisów
    - dofinansowanie budowy, rozbudowy i modernizacji obiektów s
łużących rehabilitacji
    - udzielanie informacji osobom niepełnosprawnym o ich prawach i uprawnieniach.
    - inne, wynikające z ustawy o pomocy społecznej, bez udziału środków PFRON. Powiatowy 
      Zespó
ł Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Żurominie
Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Zurominie
Zespół prowadzi orzecznictwo osób dorosłych i dzieci do lat 16-tu w celu ustalenia niepełnosprawności:
        1)
szkolenia, w tym specjalistycznego,
        2) odpowiedniego zatrudnienia uwzgl
ędniającego psychofizyczne możliwości danej 
            osoby,
        3) korzystania z rehabilitacji,
        4) korzystania z systemu pomocy spo
łecznej,
        5) zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne i
środki pomocnicze oraz pomoce 
            techniczne u
łatwiające funkcjonowanie,
        6) uczestnictwa w terapii zaj
ęciowej,
        7) korzystania z systemu
środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji,
        8) spe
łnienia przez osobę niepełnosprawną przesłanek określonych w art.8 ust. 1 
            ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. – Prawo o ruchu drogowym,
        9)
konieczności stałego współudziału, na co dzień opiekuna dziecka w procesie 
            leczenia, rehabilitacji i edukacji,
        10) konieczno
ści stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze 
              znacznie ograniczon
ą możliwością samodzielnej egzystencji.

Orzekanie o niepełnosprawności powiecie żuromińskim w latach 2000 - 2002

Rok

Przyjęte wnioski

Wydane orzeczenia

Wydane orzeczenia o nie zaliczeniu

2000 (dorośli)

166

125

22

2001 (dorośli)

226

194

26

2002 (do września b.r.)

- dzieci do 16 roku życia

- od 16 roku życia

 

 

300

 

235

 

 

160

 

194

 

 

54

 

15

Dom Pomocy Społecznej w Bądzynie

    Jest to placówka przeznaczona dla kobiet niepełnosprawnych intelektualnie, które z uwagi na wiek, sytuację życiową, warunki rodzinne, mieszkaniowe, kwalifikują się do korzystania z tej formy pomocy. Przebywają tu osoby, których stan zdrowia nie wymaga leczenia szpitalnego, natomiast uzasadnia potrzebę stałej opieki i pielęgnacji. W placówce na stałe przebywają 63 mieszkanki. W dużej części dom przystosowany jest dla osób niepełnosprawnych, posiada salę rehabilitacyjną, gabinety lekarskie, opieka medyczna sprawowana jest przez internistę, stomatologa i innych specjalistów.

Ośrodki Pomocy Społecznej

   
Na terenie
Powiatu Żuromińskiego działa 6 Miejskich/Gminnych Ośrodków Pomocy Społecznej. W ramach swej działalności ośrodki podejmują również współpracę z Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie np. przy umieszczaniu osób w Domach Pomocy Społecznej, przeprowadzaniu wywiadów środowiskowych, orzekaniu o niepełnosprawności itp. Realizując zadania z zakresu pomocy społecznej Ośrodki udzielają osobom niepełnosprawnym pomocy w zakresie:
 - pomocy finansowej (zasiłki rodzinne i pielęgnacyjne, renty socjalne, zasiłki stałe, 
   okresowe itp.)    
 - us
ługi i opiekę pielęgnacyjną
 - pomoc specjalistyczną (poradnictwo, terapia, praca socjalna)
 
- przyznawanie pomocy rzeczowej.

Zakłady Opieki Zdrowotnej

Publiczne i Niepubliczne Zakłady Opieki Zdrowotnej w swoich działaniach realizują:
-
leczenie ogólne i specjalistyczne
- udzielaj
ą informacji o placówkach wsparcia i rehabilitacyjnych
-
kierują na leczenie szpitalne i w ośrodkach rehabilitacyjnych.

Poradnia Psychologiczno – Pedagogiczna w Żurominie 

   
Teren działania poradni obejmuje miasto Żuromin oraz gminy: Żuromin, Kuczbork, Lutocin, Lubowidz, Bieżuń i Siemiątkowo. Celem poradni jest wspomaganie rozwoju i efektywności uczenia się dzieci i młodzieży, pomocy uczniom w wyborze kierunku kształcenia i zawodu oraz udzielanie dzieciom i młodzieży, ich rodzicom lub opiekunom, nauczycielom i wychowawcom pomocy psychologicznej, pedagogicznej i logopedycznej.
Poradnia
realizuje swoje zadania przez prowadzenie działalności:
   
- diagnostycznej, terapeutycznej, doradczej, profilaktycznej, informacyjnej, 
      konsultacyjnej, mediacyjnej, interwencyjnej w
środowisku
    Do zadań Poradni należy w szczególności:
    1.
wspomaganie wszechstronnego rozwoju dzieci i młodzieży, efektywności uczenia się, 
        nabywania i rozwijania umiej
ętności negocjacyjnego rozwiązywania konfliktów i 
        problemów ora innych umiej
ętności z zakresu komunikacji społecznej,
    2. profilaktyka uzależnień i innych problemów dzieci i młodzieży, udzielanie pomocy 
        psychologiczno – pedagogicznej dzieciom i m
łodzieży z grup ryzyka,
    3.
terapia zaburzeń rozwojowych i zachowań dysfunkcjonalnych,
    4.
wspomaganie wychowawczej funkcji rodziny,
    5. pomoc uczniom w dokonywaniu wyboru w kierunku kszta
łcenia, zawodu i 
        planowaniu
kariery zawodowej,
    6. prowadzenie edukacji prozdrowotnej w
śród uczniów, rodziców i nauczycieli,
    7.
pomoc rodzicom i nauczycielom w diagnozowaniu i rozwijaniu potencjalnych 
        mo
żliwości oraz mocnych stron uczniów

Zespół
Szkół Specjalnych w Żurominie

   
Zespół Szkół Specjalnych jest placówką dla dziewcząt i chłopców w wieku od 7 do 20 roku życia upośledzonych umysłowo w stopniu lekkim, umiarkowanym i znacznym.
Głównym celem placówki jest wszechstronny rozwój i pomoc uczniom upośledzonym, by na miarę swoich możliwości mogli włączyć
się w sprawy swoich bliskich (rodziny, kolegów), a potem coraz szerszej społeczności, by umieli godnie żyć i harmonijnie współżyć z ludźmi oraz czuć się im potrzebni.
    W zespole
funkcjonuje: Szkoła Podstawowa Specjalna, Gimnazjum Specjalne.
    W zespole
uczy się 86 uczniów, którzy objęci są rehabilitacją ruchową – zajęcia gimnastyki korekcyjnej, wychowanie fizyczne, wycieczki, zawody sportowe; rehabilitacją intelektualną – każde dziecko ma opracowany indywidualny program rehabilitacji, a także rehabilitacją społeczną – udział uczniów w imprezach i spotkaniach z rówieśnikami sprawnymi ze szkół masowych, wycieczki, wyjazdy do teatru, kina. Placówka zatrudnia kadrę przygotowaną do pracy z dziećmi niepełnosprawnymi.

Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 1 w Żurominie

 
    W
Zespole Szkół funkcjonuje Zasadnicza Szkoła Zawodowa Specjalna dla młodzieży upośledzonej umysłowo w stopniu lekkim kształcąca w zawodzie mechanik maszyn i urządzeń oraz szkoła wielozawodowa. Obecnie uczy się 10 uczniów. Szkoła Zasadnicza Zawodowa Specjalna jest ostatnim etapem edukacji dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim.

Warsztaty
Terapii Zajęciowej w Żurominie

    Warsztat Terapii Zajęciowej w Żurominie prowadzony jest przy „CARITAS” Diecezji Płockiej, finansowany ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Obejmuje terapią 25 uczestników (osób dorosłych kwalifikowanych na podstawie wskazań do terapii zajęciowej), które wymagają pomocy ze względu na posiadane dysfunkcje umysłowe i ruchowe. Nabywają tu one umiejętności pozwalające na możliwości niezależne i aktywne funkcjonowanie w środowisku. W warsztacie prowadzona jest terapia w grupach 5 osobowych w 5 pracowniach:
    - pracownia gastronomiczna,
    - pracownia komputerowo – muzyczna,
    - pracownia przyrodniczo – ogrodnicza,
    - pracownia stolarska,
    - pracownia krawiecka

    Terapia odbywa się w następujących formach: indywidualnej poprzez – ogólne usprawnianie, rozwijanie umiejętności wykonywania czynności życia codziennego oraz zaradności osobistej, przygotowywanie do życia w środowisku społecznym, między innymi przez rozwijanie umiejętności planowania i komunikowania się, dokonywania wyborów, decydowania o swoich sprawach oraz innych umiejętności niezbędnych w niezależnym życiu, a także poprawę kondycji psychicznej oraz grupowej poprzez: rozwijanie umiejętności przy zastosowaniu różnych technik terapii zajęciowej, rozwijanie psychofizycznych sprawności niezbędnych w pracy, rozwijanie podstawowych oraz specjalistycznych umiejętności zawodowych, umożliwiających podjęcie pracy w zakładzie aktywności zawodowej lub innej pracy zarobkowej, albo szkolenia zawodowego.
Kadra
Warsztatu jest przygotowana do pracy z osobami niepełnosprawnymi. 

Powiatowy Urząd Pracy w Żurominie

    Powiatowy Urząd Pracy w Żurominie działa na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. (Dz. U. 2001 r. Nr 6 poz.56) oraz ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123 poz. 776 z późn. zm.) realizuje zadania w zakresie rehabilitacji zawodowej i zatrudniania osób niepełnosprawnych. W ramach tych zadań Urząd Pracy prowadzi:
- rejestrację osób bezrobotnych niepełnosprawnych oraz poszukujących pracy,
- pośrednictwo pracy i poradnictwo zawodowe dla osób niepełnosprawnych, ich szkolenie 
  oraz przekwalifikowanie,
- kieruje osoby niepe
łnosprawne, które wymagają specjalistycznego programu szkolenia 
  oraz
rehabilitacji leczniczej i społecznej, do specjalistycznego ośrodka 
  szkoleniowo-rehabilitacyjnego lub innej placówki szkoleniowej,
- doradztwo organizacyjno – prawne i ekonomiczne w zakresie działalności gospodarczej 
  lub
rolniczej podejmowanej przez osoby niepełnosprawne.
Urząd Pracy współpracuje z organami rentowymi w zakresie wynikającym z odrębnych przepisów oraz z właściwym terenowo inspektorem pracy w zakresie oceny i kontroli miejsc pracy osób niepełnosprawnych.
Na dzień 30.09.2002 r. w ewidencji urzędu zarejestrowanych było:
     -
46 osób bezrobotnych niepełnosprawnych
     -
93 osoby niepełnosprawne poszukujące pracy.
Do Powiatowego Urzędu Pracy w 2002r. wpłynęło 19 ofert pracy dla osób niepełnosprawnych. Wśród ofert najczęściej wolne miejsca pracy dotyczyły stanowisk pracy dla agentów ochrony, magazynierów, dozorców, sprzątaczek, pracowników w przemyśle stolarskim, krawieckim.
Z poradnictwa zawodowego skorzystało 17 osób niepełnosprawnych bezrobotnych oraz 10 osób niepełnosprawnych poszukujących pracy.
W okresie od 1999 roku do III kw. 2002 r. ubiegało się 8 osób o szkolenia (4 – osoby niepełnosprawne poszukujące pracy i 4 osoby niepełnosprawne bezrobotne). Na szkolenia skierowano 4 osoby – 2 osoby niepełnosprawne bezrobotne i 2 osoby niepełnosprawne poszukujące pracy.

Organizacje Pozarządowe 

    Istotną rolę w zakresie wspierania osób niepełnosprawnych i ich rodzin pełnią organizacje pozarządowe. Nikt lepiej nie zna środowiska osób niepełnosprawnych jak oni sami poprzez organizowanie się w związki, fundacje i stowarzyszenia oraz działanie w zakresie wsparcia, samopomocy, rozwijania współpracy z jednostkami samorządu terytorialnego i innymi placówkami. Te organizacje najlepiej znają potrzeby swoich podopiecznych i najskuteczniej je zaspokajają. Taka forma działania jest też najtańsza. Dlatego też należy wspierać je w aspekcie merytorycznym i często finansowym w ramach prac zlecanych. Jako najbardziej prężnie działające należy wymienić:
- „Caritas” Diecezji P
łockiej
-
Polski Związek Emerytów, Rencistów i Inwalidów w Żurominie
-
Polski Związek Niewidomych w Żurominie
-
Polski Związek Głuchych w Żurominie
-
Polski Związek Kombatantów w Żurominie
-
Stowarzyszenie MONAR Dom Rodzinny dla Matek z Dziećmi Niepełnosprawnymi 
  „MARKOT– PRZYSTA
Ń” w Łaszewie.

III. Potrzeby osób niepełnosprawnych

Do najistotniejszych problemów powiatu w zakresie działań na rzecz osób niepełnosprawnych należą:

-
utrudniony dostęp do leczenia, opieki medycznej, wczesnej diagnozy i rehabilitacji
-
utrudniony dostęp do nauki w klasach integracyjnych
-  mała możliwość zatrudnienia na otwartym rynku pracy oraz w zakładach pracy chronionej
- bariery architektoniczne, urbanistyczne, w komunikowaniu si
ę i techniczne w obiektach 
   u
żyteczności publicznej i mieszkaniach
- bariery w komunikacji i środkach transportu publicznego
- mała ilość imprez rekreacyjnych, kulturalnych i sportowych

Opieka zdrowotna i rehabilitacja 

    Opieka zdrowotna realizowana jest w Samodzielnym Publicznym Zespole Zakładów Opieki Zdrowotnej w Żurominie. Większość placówek służby zdrowia potrzebuje odpowiedniego dostosowania do potrzeb osób niepełnosprawnych. Jedynie Samodzielny Specjalistyczny Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej w Żurominie jest dostosowany w sposób wystarczający do potrzeb. Posiada podjazdy, odpowiednio przystosowane krawężniki, windę, przystosowane łazienki, posadzki antypoślizgowe, poręcze i uchwyty umożliwiające samodzielne poruszanie się i korzystanie z urządzeń higieniczno-sanitarnych.

    Na terenie powiatu żuromińskiego zamieszkują osoby z różnego rodzaju niepełnosprawnością. Są to głównie ludzie niepełnosprawni intelektualnie, z dysfunkcją narządu ruchu, słuchu, wzroku i chorzy psychicznie. 

Niepełnosprawni ruchowo

       Ciągle rosnąca liczba osób niepełnosprawnych w wyniku wypadków, urazów i innych uszkodzeń oraz niepełnosprawnych ruchowo od urodzenia wymaga zorganizowania oddziałów, w których prowadzona byłaby kompleksowa rehabilitacja. W tych przypadkach najlepsze efekty można osiągnąć prowadząc rehabilitację w sposób ciągły, aż do osiągnięcia możliwie optymalnej sprawności, zahamowania rozwoju choroby lub całkowitego wyleczenia. W Samodzielnym Publicznym Zespole Zakładów Opieki Zdrowotnej w Żurominie funkcjonuje od 07.03.2000 roku oddział rehabilitacyjny. Prowadzona jest rehabilitacja ruchowa u pacjentów dorosłych ze schorzeniami reumatologicznymi, neurologicznymi i po urazach i wypadkach (15 łóżek). Do dnia

22.10.2002 r. przyjęte i rehabilitowane były 322 osoby ze znaczną poprawą przy wypisie ze szpitala. Ponadto działa Zakład Opiekuńczo - Leczniczy, w którym przebywają osoby niewymagające leczenia szpitalnego a rehabilitacji i całodobowej opieki (30 łóżek). Okres przebywania pacjentów jest długi ponieważ są to osoby przewlekle chore, samotne i wymagają całodobowej opieki pielęgniarskiej jak również lekarskiej. Doraźnie istnieje możliwość korzystania z usług rehabilitacyjnych w DPS w Bądzynie.

Niepełnosprawność psychiczna

    Przemiany ekonomiczne kraju, szybkość życia, stres powodują, że rośnie liczba osób z zaburzeniami psychicznymi. W naszym powiecie jest to również duży problem. Chorzy psychicznie kierowani są na leczenie do szpitali psychiatrycznych w powiatach Pruszkowskim i Gostynińskim. W Samodzielnym Publicznym Zespole Opieki Zdrowotnej w Żurominie działa Poradnia Zdrowia Psychicznego, która udziela pomocy i wsparcia w zakresie terapii indywidualnej i grupowej, a także organizowane są grupy wsparcia dla rodzin osób niepełnosprawnych psychicznie. Istnieje zapotrzebowanie na zorganizowanie Środowiskowego Domu Samopomocy, którego zadaniem jest organizowanie zajęć terapeutycznych mających na celu rozwijanie i podtrzymywanie umiejętności społecznych osób z zaburzeniami psychicznymi, aktywizowanie ich do uczestnictwa w życiu społecznym, tworzenie wsparcia w środowisku.

Zaburzenia psychiczne występujące w środowisku lokalnym powiatu żuromińskiego 

    Skalę osób z zaburzeniami psychicznymi zgłaszanymi do Poradni Zdrowia Psychicznego w Żurominie ilustruje poniższa tabela.

Liczba chorych przyjętych

w tym po raz pierwszy

ogółem: - 460

mężczyźni - 155

na wsi - 379

objęci opieką czynną - 126

bierną - 334

zaburzenia psych. włącznie z zespołami objawowymi - 59

zaburzenia niepsotyczne spowodowane nadużywaniem alkoholu - 1

zaburzenia psych. spowodowane używaniem innych substancji - 2

schizofrenia - 78

zaburzenia psychotyczne i urojeniowe –26

zaburzenia afektywne - 41

depresje -104

zaburzenia nerwicowe - 122

upośledzenie umysłowe - 27

- 166

- 63

- 135

- 5

-161

- 37


-1


- 1


- 18

- 0

- 32

- 24

- 37

- 16
 

    Skierowanych do szpitala psychiatrycznego w 1999 roku było 50 osób.

    Źródło: Poradnia zdrowia psychicznego, dane za rok 1999.

    Opieka i pomoc osobom z zaburzeniem psychicznym w środowisku rodzinnym, lokalnym jest bardzo ograniczona. Sprowadza się wyłącznie do leczenia farmakologicznego bądź w przypadku braku opieki ze strony rodziny można zapewnić pobyt choremu w Zakładzie Opiekuńczo Leczniczym w Szpitalu powiatowym w Żurominie.
   
Należy również podkreślić, iż sam szpital stwarza specjalne warunki, w których łatwo o błędną ocenę znaczenia danych zachowań. „ Wydaje się, że konsekwencje wynikające dla pacjentów hospitalizowanych w takich warunkach – bezsilność, depresjonalizacja, segregacja i „obumieranie” – są niewątpliwie antyterapeutyczne”.

Niepełnosprawność intelektualna

    Naprzeciw potrzebom osób niepełnosprawnych intelektualnie wychodzą istniejące placówki działające na terenie powiatu. Wymienić tu należy: Zespół Szkół Specjalnych w Żurominie, Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych w Żurominie, Poradnię Psychologiczno – Pedagogiczną, Warsztaty Terapii Zajęciowej w Żurominie, Dom Pomocy Społecznej w Bądzynie.

Edukacja dzieci i młodzieży

    Na terenie powiatu funkcjonują łącznie 73 placówki oświatowe: 28 przedszkoli, 30 szkół podstawowych, w tym jedna szkoła specjalna, 11 gimnazjów, w tym (jedno gimnazjum specjalne) oraz 4 szkoły ponadpodstawowe, w tym jedna z kształceniem specjalnym dla uczniów z upośledzeniem lekkim. We wszystkich placówkach występują bariery architektoniczne i komunikacyjne. Bariery architektoniczne i brak gabinetów rehabilitacyjnych uniemożliwiają objęcie rewalidacją (zwłaszcza wczesną diagnozą i terapią) szerszej grupy dzieci i młodzieży niepełnosprawnej.

Dostosowanie budynków użyteczności publicznej i mieszkań

    Na terenie powiatu większość budynków użyteczności publicznej nie spełnia wymogów dla osób niepełnosprawnych, brak jest podjazdów, pochylni, wind, poręczy i sanitariatów dostosowanych dla osób niepełnosprawnych. Zaledwie kilka obiektów administracji państwowej i samorządowej jest częściowo przystosowana do potrzeb osób niepełnosprawnych. Na 6 ośrodków pomocy społecznej 2 przystosowane są częściowo. Z ponad 10 zakładów opieki zdrowotnej 3 są częściowo dostępne dla osób niepełnosprawnych. Banki, urzędy pocztowe, placówki oświatowe, placówki kultury, obiekty sportowe w większości są nie dostępne dla osób niepełnosprawnych. W latach 1999-2002 zrealizowanych zostało 6 wniosków osób niepełnosprawnych na dostosowanie mieszkań i budynków mieszkalnych pod ich indywidualne potrzeby wynikające z niepełnosprawności. Poniżej przedstawiamy tabelaryczne zestawienia dostosowania infrastruktury do potrzeb osób niepełnosprawnych:

TABELA NR 1

DOSTOSOWANIE OŚRODKÓW POMOCY SPOŁECZNEJ DO POTRZEB OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W POWIECIE ŻUROMIŃSKIM I POWIATOWEGO CENTRUM POMOCY RODZINIE

Specyfikacja

 

Gmina

Podjazd lub pochylnia

Winda

Ciągi piesze

Pomieszczenia higieniczno-sanitarne

GOPS Lubowidz

+

-

-

-

GOPS Lutocin

-

-

-

-

MGOPS Bieżuń

-

-

-

-

MGOPS Żuromin

+

-

-

-

GOPS Siemiątkowo

-

-

-

-

GOPS Kuczbork

-

-

-

-

PCPR Żuromin

+

-

-

-

TABELA NR 2

DOSTOSOWANIE DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ DO POTRZEB OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W POWIECIE ŻUROMIŃSKIM

Specyfikacja

 

DPS

Podjazd lub pochylnia

Winda

Ciągi piesze

Pomieszczenia higieniczno-sanitarne

DPS Bądzynie

+

-

+

+

np – nie ma potrzeby

TABELA NR 3

DOSTOSOWANIE PRZYCHODNI SPECJALISTYCZNYCH/OGÓLNYCH /OŚRODKÓW ZDROWIA DO POTRZEB OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W POWIECIE ŻUROMIŃSKIM

Specyfikacja

 

Gmina

Podjazd lub pochylnia

Winda

Ciągi piesze

Pomieszczenia higieniczno-sanitarne

SPZZOZ w Żurominie

+

+

+

+

SPGZOZ w Lutocinie

-

-

-

-

SPZMGOZ w Bieżuniu

-

-

-

-

Gminny Ośrodek Zdrowia w Siemiątkowie

-

-

-

-

Gminny Ośrodek Zdrowia w Kuczborku

-

-

-

-

Wiejski Ośrodek Zdrowia w Zieluniu

-

-

-

-

Wiejski Ośrodek Zdrowia w Syberii

-

-

-

-

Przychodnia Rejonowa/Specjalistyczna w Żurominie

+

+

+

+

Zespół Lekarza Rodzinnego „VENA” w Lubowidzu

-

-

-

-

Zespół Lekarza Rodzinnego „SANITAS” w Zielonej

-

-

-

-

TABELA NR 4

DOSTOSOWANIE SZKÓŁ PODSTAWOWYCH I GIMNAZJÓW DO POTRZEB OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W POWIECIE ŻUROMIŃSKIM

Specyfikacja

Gmina

Ilość szkół ogółem

Ilość szkół częściowo dostosowanych

Ilość szkół całkowicie dostosowanych

Lubowidz

5(p) + 3(g)

1(g)

-

Lutocin

6(p) + 1(g)

-

-

Bieżuń

3(p) + 1(g)

-

-

Kuczbork

5(p) + 2(g)

-

-

Siemiątkowo K

3(p) + 1(g)

-

-

Żuromin

8(p) + 3(g)

1(g)

-

(p) - szkoły podstawowe (g) - gimnazja

TABELA NR 5

DOSTOSOWANIE URZĘDÓW ADMINISTRACJI SAMORZĄDOWEJ DO POTRZEB OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W POWIECIE ŻUROMIŃSKIM

Specyfikacja

 

Gmina

Podjazd lub pochylnia

Winda

Ciągi piesze

Pomieszczenia higieniczno-sanitarne

Starostwo Powiatowe

+

-

-

-

UG Lubowidz

+

-

-

-

UG Lutocin

-

-

-

-

UG Bieżuń

-

-

-

-

UG Kuczbork

-

-

-

-

UG Siemiątkowo

-

-

-

-

UMG Żuromin

-

-

-

-

TABELA NR 6

DOSTOSOWANIE SZKÓŁ SPECJALNYCH I SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH DO POTRZEB OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W POWIECIE ŻUROMIŃSKIM

Nazwa placówki

oświatowej

Podjazd lub pochylnia

Winda

Ciągi piesze

Pomieszczenia higieniczno-sanitarne

Liceum Ogólnokształcące im. Marii Dąbrowskiej w Żurominie

-

-

-

-

Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych im. Władysława Orkana w Bieżuniu

 -

-

 

 

-

 

 

Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych w Zielonej

-

-

-

-

Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych w Żurominie

-

-

-

-

Powiatowe Centrum Kształcenia Praktycznego w Żurominie

-

-

-

-

Zespół Szkół Specjalnych w Żurominie

TABELA NR 7 

ZBIORCZE ZESTAWIENIE DOSTOSOWANIA BUDYNKÓW UŻYTECZNOŚCI PUBLICZNEJ DLA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W POWIECIE ŻUROMIŃSKIM

Ilość budynków dostosowanych dla osób niepełnosprawnych

całkowicie

częściowo

w trakcie adaptacji

Budynki administracji państwowej i samorządowej

 14

 -

4

-

Budynki ośrodków pomocy społecznej

-

2

-

Budynki zakładów opieki zdrowotnej

 10

1

1

-

Budynki szkół przedszkoli, innych placówek oświatowo - wychowawczych

 35

-

5

-

Budynki banków i urzędów pocztowych

15

-

-

-

Budynki placówek kultury: kino

1

-

1

-

Obiekty sportowe: hale, stadiony

-

-

-

-

Budynek dworcowy PKS

1

-

1

-


IV.    Program działań na rzecz osób niepełnosprawnych. Realizacja potrzeb osób 
         niepełnosprawnych. Cele do realizacji.

IV.1. Założenia programu.

1.
Kompleksowa rehabilitacja osób niepełnosprawnych jest zadaniem ogólnospołecznym, 
    ponieważ skutki niepełnosprawności dotyczą wszystkich dziedzin życia.

2.
Polityka samorządu lokalnego wobec osób niepełnosprawnych stanowi istotny element   
    polityki społecznej i gospodarczej.

3.
Założeniem polityki powiatu żuromińskiego wobec osób niepełnosprawnych jest 
    dążenie do kompleksowego działania uwzględniającego potrzeby fizyczne, psychiczne, 
    społeczne i zawodowe niepełnosprawnych, stwarzającego im możliwości integracji ze 
    społeczeństwem.

4.
Podejmowane działania na rzecz niepełnosprawnych ukierunkowane są na zmianę 
    świadomości społecznej pod kątem pozytywnego odbioru osoby niepełnosprawnej.

5.
Podstawą realizacji programu jest skonkretyzowany podział zadań oraz synchronizacja 
    działań:
- administracji rządowej;
- administracji samorządowej;
- organizacji pozarządowych.

6.
Niniejszy program realizuje na terenie powiatu strategię Samorządu Wojewódzkiego wobec 
    problemu niepełnosprawności.

7.
Działania na rzecz osób niepełnosprawnych mają charakter interdyscyplinarny, a więc dotyczą 
    wszystkich dziedzin życia w aspekcie zaspokajania potrzeb obywateli, które wynikają z faktu 
    ich niepełnosprawności i z konieczności stwarzania im i z nimi możliwości partnerskiego 
    udziału w życiu społecznym.

8.
Starostwo Powiatowe w Żurominie zwraca się z prośbą do organizacji pozarządowych, 
    zwłaszcza zrzeszających osoby niepełnosprawne i działających na ich rzecz, o aktywny udział 
    w realizacji niniejszego programu.

9.
Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Żurominie jest odpowiedzialne za koordynację 
    działań na rzecz osób niepełnosprawnych i sygnalizowanie konieczności wprowadzenia zmian 
    do niniejszego programu w razie zmian sejmowych prawnych i kompetencyjnych oraz 
    informowanie o problemach w realizacji przyjętych założeń.

10. Zarząd Powiatu Żuromińskiego na podstawie uchwały Rady Powiatu w Żurominie 
      zobowiązuje wszystkie agendy administracji samorządowej do uwzględnienia w swojej 
      merytorycznej i organizacyjnej działalności potrzeb i oczekiwań osób niepełnosprawnych.

CELE STRATEGICZNE PROGRAMU.

Stwarzanie możliwości do pełnej rehabilitacji leczniczej, psychicznej, społecznej i zawodowej osób niepełnosprawnych.

    1. Wyrównywanie szans życiowych osób niepełnosprawnych.

    2. Wykorzystanie lokalnego potencjału w procesie integracji osób niepełnosprawnych 
         ze społeczeństwem.

    3. Realizacja polityki lokalnej polegającej na przyjętych priorytetach : rozwoju regionów 
        wiejskich i rolniczych, rozwoju turystyki i agroturystyki, w których parametr uczestnictwa w 
        nich osób niepełnosprawnych traktowany będzie w stopniu szczególnym.

CELE OPERACYJNE.

1. Zapewnienie usług rehabilitacji leczniczej na poziomie lokalnym.

2.
Usuwanie barier psychospołecznych w procesie integracji osób niepełnosprawnych ze 
    społeczeństwem.

3.
Wyrównywanie szans osób niepełnosprawnych w zakresie edukacji.

4. Stwarzanie
warunków do aktywizacji zawodowej i zapobieganie skutkom bezrobocia wśród 
    osób niepełnosprawnych.

5. Aktywizacja osób niepełnosprawnych do rejestrowania się w jednostkach administracji 
    samorządowej ułatwiających im znalezienie zatrudnienia i znalezienie diagnozy ich bezrobocia.

6.
Prowadzenie działań zmierzających do likwidacji barier architektonicznych i komunikacyjnych.

7. Kształtowanie warunków równoprawnego uczestnictwa osób niepełnosprawnych w życiu 
    kulturalnym, w sporcie, rekreacji i turystyce.

8.
Zapewnienie różnorodnych form wsparcia socjalnego osobom niepełnosprawnym 
    znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej.

9.
Szkolenie i doskonalenie zawodowe osób zaangażowanych w proces kompleksowej 
    rehabilitacji osób niepełnosprawnych.

CEL OPERACYJNY I.

Powołanie Rady ds. Osób Niepełnosprawnych.

Uzasadnienie wyboru celu.

 Rada jest organem opiniodawczo-doradczym Rady Powiatu.

Do zakresu Rady należy:

- inspirowanie przedsięwzięć zmierzających do integracji osób niepełnosprawnych ze 
  spo
łeczeństwem
- inicjowanie rozwiązań w zakresie zaspokajania potrzeb osób niepełnosprawnych
- koordynacja zadań w zakresie realizacji programu
- opiniowanie wniosków w zakresie zatrudniania, rehabilitacji zawodowej i spo
łecznej osób 
   niepe
łnosprawnych
- opiniowanie rocznych harmonogramów realizacji „Programu działań na rzecz osób 
   niepe
łnosprawnych w powiecie żuromińskim w latach 2002-2006”
- opracowywanie i modernizacja standardów post
ępowania
Rada składa się z przedstawicieli jednostek samorządu terytorialnego i organizacji pozarządowych. Możliwy jest udział ekspertów i rzeczoznawców.

Siedziba „Rady” – biuro PCPR.

Planowany termin powołania „Rady” – I kwartał 2003r.

Oczekiwane efekty.

1. Uzupełnienie administracji samorządu powiatu o jednostkę opiniująco-doradczą w stosunku 
    do działań administracji powiatu i w stosunku do wszystkich działań podejmowanych na rzecz 
    i w imieniu osób niepełnosprawnych na terenie powiatu.

2. Pełniejsze, niezależne spojrzenie na politykę realizowaną w przedmiotowym temacie na terenie 
    powiatu.

3. Możliwość uzyskiwania opinii na temat rehabilitacji osób niepełnosprawnych przez Radę 
    Powiatu i przez Rad
y Gmin.

Podmioty współpracujące:

1. PCPR w Żurominie.
2.
Organizacje pozarządowe.
3.
Wojewódzka Rada ds. Osób Niepełnosprawnych.
4.
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych.

CEL OPERACYJNY II.

Powstanie „Punktu Informacyjnego dla Osób Niepe
łnosprawnych”

Uzasadnienie wyboru celu.

Osobom niepełnosprawnym należy zapewnić dostęp do pełnej informacji o możliwościach i zasobach lokalnej infrastruktury społecznej, funkcjonującej na rzecz rozwiązywania problemów wynikających z niepełnosprawności. Zintegrowane działania wszystkich lokalnych podmiotów dają szansę na efektywniejsze wykorzystanie istniejącego potencjału, co sprzyja sprawniejszemu przepływowi informacji oraz jasnemu podziałowi zadań, umożliwiając tym samym rozwój kompleksowych form rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Inną funkcją punktu będzie udzielanie informacji prawnych odnośnie istniejącej w Polsce jurysdykcji, możliwości skorzystania ze środków PFRON i pomoc w wypełnianiu niektórych niezbędnych dokumentów.

Zadania:

- udzielanie informacji o prawach i uprawnieniach osób niepełnosprawnych;

- udzielanie informacji o zadaniach finansowanych z funduszu PFRON realizowanych przez 
  jednostki samorz
ądu powiatowego;

- udzielanie informacji o instytucjach, placówkach działających na rzecz osób 
  niepełn
osprawnych;

- informacje o realizowanych przez PFRON programów celowych;

- współpraca z Mazowieckim Oddziałem PFRON.

Siedziba „PUNKTU” – biuro PCPR.

Planowany termin utworzenia „Punktu Informacyjnego dla Osób Niepełnosprawnych” – IV kwartał 2002r.

Metody.

1. Uruchomienie Punktu Informacyjnego w powiecie żuromińskim „Punktu Informacyjnego dla 
    Osób Niepełnosprawnych.

2. Zgromadzenie szczegółowych i aktualnych danych o podmiotach uczestniczących w procesie 
    rehabilitacji.

3. Utworzenie komputerowej bazy danych o lokalnych możliwościach pomocy osobom 
    niepełnosprawnym oraz możliwościach leczniczo-rehabilitacyjnych na terenie powiatu i kraju.

4. Ułatwienie dostępu do różnych form usług w zależności od potrzeb i oczekiwań osoby 
    niepełnosprawnej.

5. Prowadzenie nieodpłatnej działalności konsultacyjno-doradczej dla osób niepełnosprawnych i 
    ich rodzin.

6. Opracowywanie i udostępnianie (kolportaż) tematycznych informatorów, poradników, ulotek 
    dotyczących niepełnosprawności.

7. Organizowanie cyklicznych spotkań z podmiotami zaangażowanymi w proces kompleksowej   
    rehabilitacji pod kątem kreowania i rozwoju współpracy na rzecz osób niepełnosprawnych.

8. Wspomaganie wzajemnych kontaktów organizacji pozarządowych oraz odbiorców ich usług, 
    opracowywanie zasad współpracy z wolontariuszami.

9. Pełna informacja na temat opieki nad osobami niepełnosprawnymi w Unii Europejskiej i 
    perspektywy opieki nad nimi w Polsce po wejściu do Polski Unii.

Oczekiwane efekty.

1. Pełna orientacja osób niepełnosprawnych w możliwościach i zasobach lokalnej infrastruktury społecznej na rzecz rozwiązywania problemów niepełnosprawności.
2. Efektywniejsze wykorzystanie istniejącego w mieście potencjału.
3. Sprawny system wymiany informacji pomiędzy uczestnikami różnych form rehabilitacji.
4. Rozeznanie potrzeb i oczekiwań osób niepełnosprawnych.

5. Podniesienie poziomu świadomości społecznej w zakresie profilaktyki niepełnosprawności.

6. Ułatwienie dostępu do informacji.
7. Zintegrowanie lokalnych działań na rzecz osób niepełnosprawnych.
8. Dostęp do wiadomości o Unii Europejskiej dla osób niepełnosprawnych.

Wskaźniki realizacji celu.

1. Liczba podmiotów współpracujących z punktem informacji.

2. Liczba udzielonych informacji, porad, konsultacji.

3. Liczba udzielonych informacji telefonicznych ( infolinia).

4. Liczba lokalnych programów na rzecz osób niepełnosprawnych powstałych dzięki inicjatywie 
    punktu.

5. Liczba wolontariuszy zaangażowanych w prace oferowane przez punkt.

6. Liczba opracowanych informatorów, poradników, ulotek.

7. Liczba spotkań z podmiotami zaangażowanymi w proces kompleksowej rehabilitacji.

Podmioty współpracujące.

1. Starostwo Powiatowe w Żurominie.

2. PCPR w Żurominie.

3. PFRON Oddział Mazowiecki w Warszawie.

4. Mazowieckie Centrum Polityki Społecznej w Warszawie.

5. Placówki służby zdrowia.

6. Placówki oświatowe.

7. Poradnia psychologiczno-pedagogiczna.

8. Mazowiecki Urząd Wojewódzki.

9. Powiatowy Urząd Pracy w Żurominie i Wojewódzki Urząd Pracy w Warszawie.

10. Zakłady pracy chronionej.

11. Zakłady otwartego rynku pracy.

12. Mass media – lokalna prasa, radio, TV.

13. Organizacje pozarządowe.

Kosztorys realizacji celu.

W roku 2003 – koszty jednego etatu przy PCPR. Punkt może prowadzić osoba niepełnosprawna na zasadzie refundacji kosztów utworzenia nowego miejsca pracy , w latach następnych na zasadzie dotacji do zatrudnienia niepełnosprawnych lub ze środków Unii Europejskiej.

CEL OPERACYJNY III.

Środowiskowy Dom Samopomocy dla osób psychicznie chorych.

Uzasadnienie wyboru celu.

Podstawowym celem działania Środowiskowego Domu Samopomocy jest rehabilitacja osób niepełnosprawnych psychicznie, a przede wszystkim poprawa ich funkcjonowania w społeczeństwie i powrót do wcześniej pełnionych ról społecznych. Uczestnikami placówki będą osoby z rozpoznaną chorobą psychiczną i ukończonym 18-tym rokiem życia. W celu realizacji Domu należy pozyskać pomieszczenia ( budynek) możliwe do adaptacji na ten cel, dokonać remontu i wyposażyć w odpowiedni sprzęt.

Ograniczenie sprawności, dysfunkcje i defekty psychiczne często prowadzą do braku pełnej akceptacji osób niepełnosprawnych przez społeczeństwo. Powstawanie stereotypów, stygmatyzowanie osób posiadających określoną psychiczną cechę niezgodną z normą utrudnia proces integracji tych osób ze społeczeństwem. Istotą celu jest wczesna interwencja, która pozwoli na minimalizację procesu rozwoju choroby.

Zadania i metody.

    1. Podejmowanie działań na rzecz uzyskania lokalizacji celu.

    2. Uzyskanie środków na ewentualny remont, adaptację i wyposażenie Domu.

    3. Uzyskanie środków na uruchomienie przedsięwzięcia i jego finansowania ze środków Kas 
        Chorych ( NFOZ) lub/i PFRON.

    4. Inicjowanie działań od wczesnej diagnozy i rehabilitacji psychoterapeutycznej.

    5. Zorganizowanie i wdrożenie możliwie pełnej opieki w Domu, także poprzez wolontariat, 
        zgodnie z ustawą o wolontariacie.

Oczekiwane efekty.

1. Poprawa działań w zakresie rehabilitacji leczniczej osób niepełnosprawnych z zaburzeniami 
    psychiczny
mi.

2. Wzrost akceptacji osób niepełnosprawnych z tymi zaburzeniami przez społeczeństwo.

3. W wyniku terapii wzrost samoakceptacji osoby niepełnosprawnej z zaburzeniami 
    psychicznymi:

    - prawidłowy obraz siebie, swoich możliwości i ograniczeń;
   
- przystosowanie do życia i pracy;
   
- poczucie własnej wartości i użyteczności.

4. Integracja osoby niepełnosprawnej ze społeczeństwem.

Wskaźniki realizacji celu.

    1. Ilość osób niepełnosprawnych z zaburzeniami psychicznymi poddanych terapii i 
        poradnictwu w domu samopomocy.

    2. Ilość osób niepełnosprawnych z zaburzeniami psychicznymi przywróconych do aktywności 
        zawodowej i społecznej.

    3. Liczba osób niepełnosprawnych uczestniczących w grupach samopomocowych.

    4. Liczba osób działających w szeregach wolontariatu.

Podmioty współpracujące.

        1. Starostwo Powiatowe.

        2. PCPR

        3. Kasa Chorych.

        4. PFRON

        5. Mazowieckie Centrum Polityki Społecznej.

        6. Poradnia psychologiczno-pedagogiczna.

        7. Placówki służby zdrowia.

        8. Urząd Wojewódzki w Warszawie.

Planowany termin utworzenia Środowiskowego Domu Samopomocy – 2005r. Przewidywane środki na utworzenie - 100.000 zł. (wystąpienie do PFRON, do Mazowieckiego Centrum Polityki Społecznej, o środki pomocowe).

Własne środki powiatu: 10.000 zł w roku 2003.

Odpowiedzialny - Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie.

CEL OPERACYJNY IV.

Zaplecze rehabilitacyjne przy placówkach służby zdrowia, szkołach specjalnych i oddziałach integracyjnych oraz zaopatrzenie ortopedyczne dla osób indywidualnych.

Uzasadnienie wyboru celu. 

Celem rehabilitacji leczniczej jest przywrócenie możliwie wielu utraconych sprawności tak, aby osoba niepełnosprawna mogła podjąć działalność dostosowaną do zaistniałej dysfunkcji oraz mogła uczestniczyć w życiu społecznym. Gwarancją dobrze prowadzonej rehabilitacji jest skoordynowane działanie prowadzone przez instytucje i organizacje pozarządowe biorące udział w tym procesie i przede wszystkim zapewnienie osobom niepełnosprawnym oprzyrządowania zmniejszającego skutki ich niepełnosprawności. W powiecie żuromińskim proponuje się uruchomienie następujących punktów umożliwiających osobom niepełnosprawnym zaopatrzenie w sprzęt ortopedyczny i środki pomocowe:
        a)
placówki służby zdrowia – doposażenie w potrzebny sprzęt rehabilitacyjny oddziałów 
            rehabilitacyjnych w istniejących placówkach służby zdrowia.
        b)
szkoły specjalne – doposażenie w potrzebny sprzęt rehabilitacyjny Zespole Szkół 
            Specjalnych w Żurominie.
        c)
oddziały integracyjne – utworzenie i wyposażenie gabinetów rehabilitacyjnych w 
            podstawowy sprzęt rehabilitacyjny.
        d)
zaopatrzenie ortopedyczne – dofinansowanie do zaopatrzenia osób niepełnosprawnych 
            do zakupu przedmiotów ortopedycznych, środków pomocniczych oraz leczniczych 
            środków technicznych i sprzętu rehabilitacyjnego.
        e)
wypożyczalnia sprzętu rehabilitacyjnego dla osób niepełnosprawnych zamieszkujących 
            teren powiatu żuromińskiego istnieje na bazie posiadanego wyposażenia w Caritas 
            Diecezji Płockiej.

    W przyszłości przewiduje się zakup nowego sprzętu rehabilitacyjnego ze środków Caritas i/lub ze środków zewnętrznych..

W dalszej perspektywie istnieje potrzeba utworzenia Centrum Rehabilitacji i Kształcenia Dzieci, Młodzieży i Osób Dorosłych Niepełnosprawnych. Ośrodek działający na bazie Zespołu Szkół Specjalnych w Żurominie rozszerzyłby ofertę edukacyjną przyjmując uczniów z różnorodną niepełnosprawnością np. zaburzenia ruchu, autyzm, mózgowe porażenie dziecięce oraz objąłby opieką i pomocą psychologiczno-pedagogiczną dzieci niepełnosprawne i ich rodziny już od wieku niemowlęcego tworząc oddział wczesnej diagnozy.

Zadania i metody.

1. Stworzenie punktów sprzedaży i/lub wypożyczenia sprzętu rehabilitacyjnego, pomocy 
    ortopedycznych i środków pomocowych.

2. Zapewnienie wczesnej interwencji rehabilitacyjnej w procesie edukacji dzieci i młodzieży.

3. Wzrost poziomu edukacji młodzieży niepełnosprawnej, skutkujący tym, że młodzież ta będzie 
    miała większe możliwości udziału w rynku pracy.

4. Pełniejsze i skuteczniejsze wykorzystanie środków PFRON na zakup i dystrybucję sprzętu 
    rehabilitacyjnego, pomocowego.

5. Aktywizacja środowisk osób niepełnosprawnych zamieszkujących środowisko wsi.

6. Rozwój i podnoszenie jakości usług rehabilitacyjnych w funkcjonujących w przyszłości 
    ośrodkach wsparcia.

Oczekiwane efekty.

1. Uzupełnienie infrastruktury społecznej o nowe placówki rehabilitacji leczniczej i społecznej.

2. Wzrost dostępności do usług w zakresie rehabilitacji.

3. Lepsze zaopatrzenie w sprzęt ortopedyczny oraz wzrost ilości osób niepełnosprawnych 
    wyposażonych w niezbędny sprzęt.

4. Rozwinięcie nowych form i podniesienie jakości usług rehabilitacyjnych w ośrodkach 
    wsparcia.

5. Zapewnienie ciągłości i kompleksowości rehabilitacji.

Wskaźniki realizacji celu.

1. Zwiększenie ilości placówek prowadzących działalność w zakresie zaopatrzenia w sprzęt 
    rehabilitacyjny.

2. Progresywne zwiększanie środków PFRON przeznaczonych na rehabilitację, będą skutkiem 
    działań Starostwa Powiatowego w Żurominie.

3.
Liczba osób niepełnosprawnych korzystających z rehabilitacji leczniczej w placówkach 
    rehabilitacyjnych.

4.
Liczba osób zabezpieczonych w środki kompensujące utratę danej funkcji organizmu.

5.
Liczba osób z terenów wiejskich odzyskujących możliwość edukacji i pracy. (priorytet).

Podmioty współpracujące.

1. Starostwo Powiatowe w Żurominie.

2. PCPR w Żurominie.

3. Miejskie i Gminne Ośrodki Pomocy Społecznej.

4. PFRON O/Mazowiecki w Warszawie.

5. Agendy Urzędu Miasta w Żurominie

6. Kasa Chorych O/Mazowiecki

7. Placówki Służby Zdrowia.

8. Organizacje pozarządowe.

Planowany termin powstania Centrum Rehabilitacji i Kształcenia Dzieci, Młodzieży i Osób Dorosłych Niepełnosprawnych - 2006 r.

Przewidywane środki finansowe na utworzenie Centrum - to 100.000 zł. ( wystąpienie do PFRON, o środki pomocowe Unii Europejskiej, do Centrum Polityki Społecznej).

Odpowiedzialny - Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie.

CEL OPERACYJNY V. 

Wspieranie zawodowe osób niepełnosprawnych

Uzasadnienie wyboru celu.

Aktywizacja zawodowa osób niepełnosprawnych odgrywa kluczową rolę w całym procesie rehabilitacji. Ma ona ogromne znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania psychicznego i społecznego osób z niepełną sprawnością.
Integracja poprzez pracę stanowi jeden z najistotniejszych aspektów ich uczestnictwa w życiu społecznym. Aktywność zawodowa gwarantuje bowiem :
    - mo
żliwość samodzielnego utrzymania się;
    -
poczucie własnej wartości, przydatności społecznej i zmniejszenie uczucia dyskryminacji;
    -
kontakty i wzbogacone formy uczestnictwa w życiu społecznym.

W powiecie żuromińskim w zakresie wsparcia zawodowego osób niepełnosprawnych bezrobotnych lub poszukujących pracy proponuje się:
    -
tworzenie nowych miejsc pracy dla osób niepełnosprawnych
    -
udzielanie pożyczek na rozpoczęcie działalności gospodarczej lub rolniczej
    -
dofinansowanie do oprocentowania kredytu bankowego udzielonego na kontynuację 
      dzia
łalności gospodarczej lub rolniczej.
    -
wprowadzenie przez jednostki szkolące programów nauczania dla osób z różnego typu 
       naruszeniem sprawno
ści organizmu w zakresie narządu ruchu, wzroku, narządu mowy, 
       s
łuchu,
    -
przeznaczenie środków z PFRON na rozpowszechnienie informacji wśród pracodawców nt. 
      us
ług świadczonychprzez Powiatowy Urząd Pracy na rzecz niepełnosprawnych 
      bezrobotnych i poszukuj
ących pracy,

 Zadania.

        1. Próby tworzenia zakładów aktywności zawodowej przede wszystkim w regionach 
            rolniczych celem zatrudnienia osób o znacznym stopniu niepełnosprawności.

        2. Prowadzenie szkoleń, kursów, przkwalifikowań podnoszących umiejętności osób 
            niepełnosprawnych.

        3. Prowadzenie pośrednictwa pracy i poradnictwa zawodowego.

        4. Inicjowanie i realizowanie lokalnych programów na rzecz aktywizacji zawodowej osób 
            niepełnosprawnych.

        5. Popularyzowanie warunków i zasad korzystania ze środków PFRON wśród 
            pracodawców.

        6. Prowadzenie badań rynku pracy pod kątem potrzeb i oczekiwań osób 
            niepełnosprawnych.

        7. Opracowanie i promowanie lokalnych programów celowych dających nowe miejsca 
            pracy dla osób niepełnosprawnych.

Oczekiwane efekty.

        1. Zwiększenie zatrudnienia wśród osób niepełnosprawnych zwłaszcza ze środowisk 
            wiejskich.

        2. Zwiększenie szans awansu społecznego.

        3. Rozszerzenie oferty szkoleniowej wśród osób niepełnosprawnych.

        4. Właściwe rozeznanie ofert płynących z rynku pracy.

Wskaźniki realizacji celu.

        1. Liczba osób niepełnosprawnych podejmujących pracę na otwartym rynku pracy.

        2. Liczba osób podejmujących pracę na chronionym rynku pracy.

        3. Liczba osób niepełnosprawnych podejmujących pracę chałupniczą.

        4. Liczba osób niepełnosprawnych prowadzących własną działalność5. gospodarczą.

        6. Liczba osób niepełnosprawnych objętych szkoleniem i przekwalifikowaniem.

        7. Liczba utworzonych stanowisk pracy dla pośredników i doradców zawodowych.

Podmioty współpracujące.

        1. Starostwo Powiatowe w Żurominie.

        2. PCPR w Żurominie.

        3. PUP w Żurominie.

        4. PFRON, w tym przede wszystkim Oddział Mazowiecki w Warszawie;

        5. Wojewódzki Urząd Pracy w Warszawie.

        6. Zakłady pracy chronionej.

        7. Ośrodki kształcenia osób niepełnosprawnych.

        8. Organizacje pozarządowe.

        9. Mass – media.

Środki z PFRON wg algorytmu , środki z PFRON na lokalne programy zwalczania bezrobocia w środowiskach wiejskich i środki z PFRON na programy celowe.

CEL OPERACYJNY VI.

Likwidacja barier architektonicznych, urbanistycznych, w komunikowaniu się i technicznych w budynkach użyteczności publicznej oraz barier transportowych.

 Tworzenie środowiska fizycznego przyjaznego osobom niepełnosprawnym wymaga przystosowania otoczenia do potrzeb i możliwości tych osób. Bariery architektoniczne, komunikacyjne, urbanistyczne i w komunikowaniu się uniemożliwiają samodzielne poruszanie się przez osoby niepełnosprawne, utrudniając im dostęp do obiektów użyteczności publicznej oraz blokując pełne uczestnictwo w życiu społecznym.

Zadania i metody.

    Jednym ze sposobów wspierania osób niepełnosprawnych w powiecie żuromińskim jest likwidacja barier architektonicznych, komunikacyjnych i transportowych utrudniających poruszanie się. Wskazujemy konieczność przystąpienia do realizacji likwidacji barier w oparciu o porozumienia z gminami. Zgodnie z uzyskanymi informacjami z gmin i jednostek powiatowych o stanie infrastruktury likwidować należy:

bariery architektoniczne poprzez:

- budowę podjazdów, pochylni i wejść do budynków
- monta
ż wind, podnośników, dźwigów i platform schodowych
- dostosowanie pomieszczeń higieniczno-sanitarnych

w urzędach administracji samorządowej, zakładach opieki zdrowotnej, szkołach i przedszkolach oraz innych budynkach użyteczności publicznej i mieszkaniach indywidualnych.

bariery komunikacyjne poprzez:

- zakup i montaż sygnalizacji dźwiękowej na przejściach dla pieszych 
  posiadających
sygnalizację świetlną
- likwidacja krawężników i zróżnicowanie faktury nawierzchni na przejściach dla 
  pieszych w g
łównych ciągach komunikacyjnych
- oznakowanie miejsc postojowych dla pojazdów osób niepełnosprawnych na 
   obszarach zurbanizowanych poszczególnych gmin.

bariery transportowe poprzez:

- dofinansowanie do zakupu pojazdów przystosowanych do przewozu osób     
  niepełnosprawnych dla jednostek i organizacji działających na rzecz osób 
  niepe
łnosprawnych, zakładów pracy chronionej oraz komunikacji publicznej.

Oczekiwane efekty.

    1. Wzrost liczby obiektów użyteczności publicznej pozbawionych barier architektonicznych.
    2.
Wzrost liczby mieszkań dostosowanych do potrzeb osób niepełnosprawnych.
    3.
Ułatwienie dostępu do placówek wsparcia.
    4.
Dostęp do położonych na terenie powiatu żuromińskiego placówek administracji 
        pa
ństwowej, samorządowej i specjalnej.

Wskaźniki realizacji celu.

1. Liczba obiektów użyteczności publicznej i mieszkań indywidualnych przystosowanych do 
    potrzeb osób niepełnosprawnych.

Podmioty współpracujące.

        1. Starostwo Powiatowe w Żurominie.

        2. PCPR w Żurominie.

        3. Ośrodki Pomocy Społecznej.

        4. Firmy nadzoru budowlanego.

        5. Spółdzielnie mieszkaniowe.

        6. Placówki użyteczności publicznej.

        7. Organizacje pozarządowe.

        8. Gminy Powiatu Żuromińskiego.

        9. Mazowieckie Centrum Polityki Społecznej.

Termin realizacji zadania - 2003-2006r.

Przewidywane środki finansowe - 100.000 /w każdym roku/. ( w tym wynikająca z algorytmu kwota środków z PFRON ).

Odpowiedzialny - Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie.

CEL OPERACYJNY VII.

Imprezy integracyjne i turnusy rehabilitacyjne

Uzasadnienie wyboru celu.

Warunkiem właściwej adaptacji i integracji osób niepełnosprawnych jest ich pełny i aktywny udział w różnych formach życia społecznego.

Niezbędne w procesie kompleksowej rehabilitacji staje się podejmowanie działań zmierzających do stwarzania osobom niepełnosprawnym możliwości uczestnictwa w życiu kulturalnym, w sporcie, rekreacji i turystyce. Powiat w Żurominie od lat prowadzi działalność w tym kierunku i w latach następnych planuje ich kontynuację poprzez:

- kontynuację cyklicznego Powiatowego Integracyjnego Spotkania Osób Niepełnosprawnych w 
  dalszych latach oraz na bazie obiektów sportowych i ośrodków kultury animowanie działań 
  sportowych i kulturalnych osób niepełnosprawnych.

-
objęcie mecenatem imprez i zawodów sportowych z udziałem osób niepełnosprawnych.

-
dofinansowanie do pobytu osób niepełnosprawnych i ich opiekunów na turnusach 
   rehabilitacyjnych ze środków PFRON.

Termin organizacji Powiatowego Spotkania Integracyjnego Osób Niepełnosprawnych – co roku w latach 2002-2006r.

Przewidywany coroczny koszt imprezy to 15.000 zł.

Odpowiedzialny - Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie.

V. Podsumowanie.

    W niniejszym programie przedstawione zostały w krótkiej charakterystyce instytucje i organizacje działające na rzecz osób niepełnosprawnych, potrzeby osób niepełnosprawnych oraz zakres działania na najbliższe lata celem likwidacji utrudnień i ograniczeń uniemożliwiających życie codzienne, naukę, pracę oraz pełnienie ról społecznych.
Wydaje się, że proponowane rozwiązania są na dzisiaj realne zarówno pod względem technicznym jak i finansowym i trafiają w zapotrzebowanie konkretnych osób doświadczających trudności, a zajmujących ważne miejsce w środowisku lokalnym.
Wykwalifikowana kadra działająca na tym polu daje gwarancję stałego, wnikliwego diagnozowania zmieniających się potrzeb i elastycznego reagowania zmianą proponowanych form wsparcia.
   
Program ukierunkowany jest na realizacje zadań w zakresie dostępu do leczenia i opieki medycznej, wczesnej diagnostyki, rehabilitacji i edukacji leczniczej, nauki w szkołach wspólnie ze swymi pełnosprawnymi rówieśnikami, jak również do korzystania ze szkolnictwa specjalnego, pomocy psychologicznej i pedagogicznej, pracy na otwartym rynku pracy, życia w środowisku wolnym od barier funkcjonalnych, posiadania samorządnej reprezentacji swego środowiska, pełnego uczestnictwa w życiu publicznym, społecznym, kulturalnym, artystycznym i sportowym.
Szczegó
łowy harmonogram rzeczowo-finansowy będzie opracowywany corocznie na podstawie niniejszego programu i zatwierdzany przez Radę Powiatu.
Zadania będą realizowane przy udziale środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Trudno określić możliwość realizacji zadań ze względu na wysokość przekazywanych corocznie środków Funduszu. Istnieje zatem możliwość przesunięcia realizacji zadań na lata następne. Program ma charakter otwarty i będzie systematycznie aktualizowany w miarę pojawiających się potrzeb.
Należy nadmienić, - o czym pokrótce wspomniano powyżej – że program niniejszy obejmuje zadania stałe. Nie ma w nim aktualnie opracowywanych lokalnych programów celowych jak: aktywizacja zawodowa i społeczna osób zamieszkujących środowiska wiejskie, zapewnienie osobom niepełnosprawnym możliwości i wprowadzenie systemu zachęt do rejestracji w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotni lub poszukujący pracy pozostający bez zatrudnienia.
Priorytetem działalności Starostwa Powiatowego w Żurominie i PCPR będą działania zmierzające do maksymalizacji działań i środków, aby powiat żuromiński wykorzystał jego naturalną bazę jaką jest ekologiczne środowisko. Dlatego też poprzez turystykę osób sprawnych i niepełnosprawnych, poprzez przystosowanie bazy hotelowo-turystycznej, poprzez wprowadzenie agroturystyki pragniemy promować powiat i jego naturalną bazę. Ta sfera działalności – jak i sposób jej finansowania – tym razem głownie ze środków UE będzie przedmiotem osobnego opracowania ze strony PCPR.